کمبود ویتامین دی میتواند موجب پیری زودرس استخوان شود

ویتامین دی برای جذب کلسیم ضروری است و این ویتامین میتواند بطور طبیعی در بدن ساخته شود. وقتی پوست در معرض نور آفتاب قرار میگیرد میتواند ویتامین دی بسازد. وقتی بدن با کمبود این ویتامین مواجه میشود برای تامین سطح مناسب کلسیم در خون مجبور میشود مقداری کلسیم را از روی استخوان ها برداشت کند و این برداشت موجب ضعیف شدن استخوان میشود. بروز این روند در بچه ها موجب بیماری میشود که به آن راشیتیسم یا ریکتز میگویند. این بیماری را در بالغین استئومالاسی مینامند. استئومالاسی میتواند موجب درد استخوان و ضعف عضلانی شود.
وقتی ویتامین دی کاهش پیدا میکند استخوان در قسمت هایی مواد معدنی (هیدروکسی آپاتیت) خود را از دست میدهد ولی در نقاط دیگر میزان مواد معدنی آن بیش از معمول است. علت وجود این جزیره های با مواد معدنی زیاد عدم فعالیت سلول های استئوکلاست در آنها است.
سلول های استئوکلاست موجب بازجذب و بدنبال آن نشاندن مداوم کلسیم بر روی استخوان شده و در نتیجه میزان مواد معدنی استخوان را در تعادل نگه میدارد. بدین ترتیب مواد معدنی استخوان مرتبا عوض شده و استخوان به نوعی جوان و تازه نگه داشته میشود. با کاهش فعالیت استئوکلاست ها در بعضی قسمت های استخوان، مواد معدنی آن قسمت ها تعویض نشده و در واقع پیر میشوند.
تنظیم سطح ویتامین دی بدن باید در حد متناسب و ثابتی نگه داشته شود تا ساختار و خصوصیات مکانیکی استخوان ها حفظ شده و از پیری زودرس آنها جلوگیری گردد.
علائم کمبود ویتامین دی در بزرگسالان عبارتند از
- درد مبهم و پراکنده در تمام بدن
- ضعف کلی بدن و ضعف در ایستادن و بالا رفتن از پله و در مراحل پیشرفته تر لنگیدن
- درد استخوان بخصوص در دنده، مفصل ران، کف پا و ران
منابع مفید برای تامین ویتامین D مورد نیاز بدن عبارتند از
نور خورشید: اگر پوست بدن در تماس با نور خورشید قرار بگیرد، ویتامین D تولید میکند.
شیر غنی شده با ویتامین D که میتوان از آن بستنی و پنیر غنی شده نیز تولید کرد.
مکملها نیز میتوانند دوز مورد نیاز روزانه این ویتامین را در اختیار بدن قرار دهند.
زرده تخم مرغ نیز غنی از ویتامین D است و به همین دلیل توصیه میشود زرده و سفیده تخم مرغ را حتما با هم مصرف کنید.
جگر گاو نیز منبع سرشار از ویتامین D به همراه بسیاری دیگر از مواد مغذی مانند ویتامین A، آهن و پروتئین است.
روغن کبد ماهی که با طعمدهندههایی چون نعنا یا مرکبات و یا به شکل کپسولهای مکمل ارائه میشود، منبع غنی از این ویتامین به شمار میآید.
ماهیهای چرب مانند ماهی آزاد از منابع اصلی و غنی ویتامین D به حساب میآیند.
چراغها و لامپهای فرابنفش نیز برای افرادی که در معرض خطر فقر شدید ویتامین D هستند، تجویز میشوند.
منبع: همشهری و ایران ارتوپد
دکتر لیلا بیدکی متخصص طب فیزیکی و توانبخشی