استخوان ها چه قسمت هایی دارند و به چه شکل هایی دیده میشوند

در بدن انسان تعداد زیادی استخوان و به اشکال گوناگون وجود دارند. شکل هر استخوان ارتباط مستقیمی با کاری دارد که انجام میدهد. کلاً چهار شکل متفاوت استخوان در بدن وجود دارد

• استخوان های دراز : مانند استخوان های ران، درشت نی، نازک نی، بازو، زند زیرین، زند زبرین، استخوان های کف دست و پا

• استخوان های کوتاه : مانند استخوان های مچ دست و پا .

• استخوان های پهن : مانند استخوان های کتف، لگن، جناغ و جمجمه.

• استخوان های نامنظم : مانند استخوان های خاجی، مهره و فک .

استخوان های کوتاه، پهن و نامنظم عمدتا از جنس استخوان های اسفنجی هستند که لایه ای نازک از استخوان کورتیکال بر روی آنها کشیده شده است.

استخوان های دراز از قسمت های متفاوتی مانند اپی فیز، متافیز، دیافیز، صفحه رشد، کانال مدولری و پریوست تشکیل شده است

  

اپی فیز

دو انتهای استخوان های بلند را اپی فیز مینامند. وقتی اپی فیز های دو استخوان مجاور در کنار یکدیگر قرار میگیرند مفصل را تشکیل میدهند. بر روی سطح اپی فیز در مفصل، لایه ای از غضروف هیالن قرار گرفته که موجب تسهیل حرکت استخوان ها بر روی هم در محل مفصل میشود. میتوان گفت اپی فیز قسمتی از استخوان است که در بین سطح مفصلی و صفحه رشد قرار گرفته است. جنس اپی فیز از استخوان اسفنجی است و تیغه های استخوانی آن در امتداد نیروهایی که به استخوان وارد میشوند مرتب شده اند.

دیافیز

به دیافیز تنه استخوان هم میگویند. این قسمت در واقع قسمت وسطی و میانی یک استخوان بلند است. جنس دیافیز از استخوان متراکم کورتیکال است و وسط آن تو خالی است و در واقع به شکل یک لوله است. این فضای خالی را کانال یا حفره مدولری استخوان میگویند. این شکل خاص لوله ای به استخوان اجازه میدهد تا در حین استحکام، سبک هم باشد

متافیز

متافیز قسمتی از استخوان است که مابین اپی فیز و دیافیز قرار گرفته است. از جنس استخوان اسفنجی است و ضعیف ترین قسمت استخوان است.

صفحه رشد

صفجه رشد صفحه ای غضروفی مابین اپی فیز و متافیز است و موجب رشد طولی استخوان میشود.

حفره میانی یا کانال مدولری استخوان Medullary canal

کانال مدولری حفره ایست که در درون قسمت دیافیزی استخوان بلند است و حاوی مغز استخوان است. مغز استخوان خون سازی میکند. سطح داخلی این حفره را پرده ای بنام اندوست Endosteum میپوشاند که حاوی سلول های استئوبلاست است. این سلول ها در موقع شکستگی استخوان فعال شده و استخوان جدید میسازند.
 
پریوست Periosteum

پریوست پرده ای است که بر روی سطح خارجی استخوان قرار گرفته است. این پرده پر از عروق خونی و اعصاب است. این پرده بر روی غضروف قرار ندارد. اتصال پریوست به استخوان در قسمت های مختلف استخوان متفاوت است. در بعضی نقاط این اتصال محکم و در بعضی مناطق اتصال شل و ضعیف است. پریوست در بچه ها کلفت تر از بالغین بوده و اتصالت ضعیف تری با استخوان دارد.
 چون قدرت ارتجاعی پریوست زیاد است در بسیاری اوقات که استخوان دچار شکستگی میشود پریوست پاره نشده و میتواند مانع از جابجا شدن زیاد قطعات شکسته شده شود. پریوست حاوی سلول های استئوبلاست است و بعد از شکستگی به جوش خوردن استخوان کمک زیادی میکند.

 

منبع: ایران ارتوپد

رشد و تغذیه استخوان چگونه است

همانطور که در قبل گفته شد عروق خونی که در کانال های هاورسی هستند اکسیژن و مواد غذایی را به سلول های تشکیل دهنده استخوان یا استئوسیت ها میرسانند. این عروق خونی کلا از چهار مسیر وارد استخوان میشوند.

• عروق دیافیزی : این عروق از طریق یک یا چند سوراخ در روی تنه استخوان وارد آن شده و در داخل استخوان به بالا و پایین می روند و در تمام طول استخوان پخش و پراکنده میشوند. این رگ ها در انتهاهای استخوان با عروق متافیزی و اپی فیزی متصل میشوند.

• عروق متافیزی و دیافیزی : این عروق از ناحیه متافیز و اپی فیز به درون استخوان راه پیدا میکنند.

• عروق پریوستی : پریوست Periosteum پرده قابل انعطافی است که روی استخوان را پوشانده است. این پرده رگ های خونی زیادی دارد. تعدادی از این رگ های خونی از پریوست به داخل تنه استخوان نفوذ میکنند.

• عروق عضلات : در محلی که عضلات به استخوان ها میچسبند رگ های داخل عضلات به داخل استخوان نفوذ میکنند.

 

 

رشد طولی استخوان به وسیله صفحات رشد تامین میشود. این صفحات در دو انتهای استخوان های بلند و نزدیک به سطح مفصلی قرار دارند. فعالیت صفحات رشد تا زمان پایان بلوغ ادامه یافته و در آن زمان متوقف میشود. بعد از آن طول استخوان ها اضافه نشده و قد فرد ثابت باقی میماند.

رشد عرضی استخوان یا به زبان دیگر قطور شدن استخوان ها بر اثر فعالیت ضریع یا پریوست صورت میگیرد. فعالیت پریوست حتی پس از بلوغ هم ادامه میابد.
رشد طولی استخوان ها در افراد مختلف متفاوت بوده و به عوامل مختلفی بستگی دارد که مهمترین آنها عبارتند از

• تفاوت های ژنتیکی و نژادی

• تغذیه و تاثیر عوامل محیطی

• هورمون هایی که از غدد داخلی ترشح میشوند

• بیماری های مزمن که رشد استخوان را کند میکنند

 

 منبع: ایران ارتوپد

 

استخوان چیست

استخوان ماده زنده و محکمی است که داربست اسکلتی بدن انسان را میسازد. استخوان های بدن از بافت سختی به نام بافت استخوانی تشکیل شده اند. استخوان یک بافت زنده است. رشد میکند، تغذیه میکند، تغییر شکل میدهد و میمیرد.
استخوان از سلول هایی تشکیل شده که به آنها سلول های استخوانی یا استئوسیت Osteocyte میگویند. این سلول ها در کنار یکدیگر قرار نداشته و از هم فاصله زیادی دارند. فاصله بین این سلول ها را ماده ای بنام ماده بین سلولی پر کرده است. این ماده را ماتریکس Matrix هم میگویند. این ماده یک داربست و شبکه سه بعدی از پروتئین و مواد قندی بخصوصی تشکیل شده که روی آن املاح کلسیم رسوب کرده است. این املاح کلسیم عمدتا از جنس هیدروکسی آپاتیت Hydroxyapatite هستند.

 

 

 

طرز قرار گرفتن و ساختمان ماده بین استخوانی نظم خاصی داشته وبطوریکه املاح معدنی آن به شکل تیغه های مدور متحد المرکزی در کنار هم قرار دارند. به این تیغه ها لاملا Lamella میگویند. در مرکز این دوایر متحد المرکز تیغه ای شکل، کانال توخالی وجود دارد که حاوی عروق و اعصاب است. به این کانال یا مجرا کانال هاورس Haversian canal میگویند. یک مجرای هاورس و 6-5 تیغه استخوانی دایره ای که دور آنرا گرفته اند یک ساختمان ظریف را درست میکند که به آن سیستم هاورس Haversian system میگویند.

عروقی که در کانال هاورس سیر میکنند وظیفه تغذیه سلول های استخوانی یا استئوسیت ها را به عهده دارند. هر سلول استخوانی در یک محفظه کوچک به نام لاکونا Lacuna قرار دارد. لاکونا ها از طریق مجاری باریکی به کانال هاورسی متصل هستند و از آن طریق اکسیژن و مواد غذایی را به استئوسیت ها میرسانند. فاصله لاکوناها تا کانال هاورس از یک دهم میلیمتر کمتر است.

استخوان ها ی بدن از لحاظ آرایش قرار گرفتن تیغه های استخوانی و تراکم استخوانی به دو دسته تقسیم میشوند

 

استخوان های کورتیکال Cortical bone

در این استخوان ها سیستم های هاورسی بصورت متراکم و فشرده ای در کنار یکدیگر قرار میگیرند. این استخوان ها بسیار سخت و محکم هستند و در تصویر رادیولوژی به رنگ سفیدتری دیده میشوند.

 

   

 

استخوان های اسفنجی Cancellous bone

 

در این استخوان ها در بین تیغه های استخوانی فضاهای توخالی وجود دارد که حاوی مغز استخوان است. یکی از وظایف این مغز استخوان تولید سلول های خونی است. استخوان های اسفنجی به خاطر همین فضاهای خالی، تراکم کمتری داشته و مانند اسفنج متخلخل هستند. در این استخوان ها مقدار وجهت قرار گرفتن تیغه ها بسته به نیروهایی است که به استخوان وارد میشود. هرچه استخوان تحت تاثیر نیروهای بیشتری باشد تراکم این تیغه ها بیشتر و تیغه ها قویترند. جهت قرار گرفتن تیغه ها هم در جهت و امتداد نیروهایی است که به استخوان وارد میشوند.

 

منبع: ایران ارتوپد