تعریف :در برخی از افراد شانه ها حالت طبیعی نداشته و تحت تاثیر عوامل مختلف
دچار افتادگی می شوند.این عارضه ممکن است به صورزت یک طرفه یا دو طرفه مشاهده
گردد.
حرکات اصلاحی :
1-تمرینات کششی :
در رابطه با اینگونه تمرینات میتوان به تعدادی از آنها که موجبات بهبود
انعطاف پذیری بافتها نرم اطراف مفاصل شانه را فراهم می آورند، اشاره نمود. اینگونه
تمرینات تقویتی انجام می شودند.
تمرین کششی شانه :
فرد در حالت ایستاده قرار
می گیرد. با دست راست مچ دست چپ را پشت تنه می گیرد. حال سعی می کند دستها را به
سمت عقب بکشد. این حرکت موجب کشش بافتهای نرم اطراف شانه می گردد. هر تمرین به مدت
یک دقیقه انجام می شود، سپس فرد استراحت نموده و تمرین را بادست دیگر انجام می
دهد.
2-تمرینات تقویتی :
برای بهبود وضعیت شانه ها بایستی عضلات بالا برنده شانه ها را تقویت
نموده و فرد یاد بگیرد شانه ها را در وضعیت طبیعی نگه دارد. این حرکات عبارتند از
:
تمرین مربوط به دامنه حرکتی شانه ها:
فرد در حالت ایستاده قرار می گیرد و
سعی می کند شانه ها را به سمت بالا ببرد. سپس سعی می کند شانه ها را پایین تر از حد
طبیعی بیاورد. تمرین بعدی جلو و عقب بردن شانه هاست . بطوریکه فرد کتفها را از هم
دور یا به هم نزدیک می کند. این تمرین سبس تقویت عضلات بالا برنده کتف و همچنین
عضلات دور کننده شانه ها از یکدیگر می شود.
تمرین تقویتی ضلات با لا برنده کتف
در حالت نشسته :
فرد در حالت نشسته قرار می گیرد و دو وزنه در دستهایش می گیرد.
حال شانه ها را بالا می برد و برای لحاظاتی در این وضعیت نگه می دارد . سپس پایین
می آورد این تمرین موجب بهبود قدرت عضلات با لابرنده کتف و وضعیت شانه ها می ش.د
وزنه می تواند از 5/2 تا 14 کیلوگرم باشد.
دردهای ناحیه شانه
آناتومی مفصل شانه: شانه یکی از مهمترین مفاصل بدن است و اندام فوقانی
را به تنه وصل می کند، این مفصل باید حرکات بسیار متعددی داشته باشد ولی ثبات خود
را نیز حفظ کند (به خاطر داشته باشید که معمولا وقتی تحرک یک سیستم افزایش می یابد،
ثبات آن کمتر می شود).
مفصل شانه از اتصال سر استخوان بازو با قسمت خاصی از استخوان کتف
(اسکاپولا) تشکیل می شود. این مفصل برای ثبات خود دارای دو سیستم است:
1- نگهدارنده های ایستا (کپسول مفصلی و..)
2- نگهدارنده های پویا (شامل عضلات و تاندون های آنان)
سیستم پویا (کلاهک گرداننده شانه) با حرکات بسیار پیچیده سبب می شود که
مفصل تحرک زیاد و ثبات قابل قبولی داشته باشد ولی پیچیدگی آن سبب می شود که بروز
کوچکترین خطایی، در دراز مدت سبب مشکلات شانه گردند و درمان اساسی این مشکلات و
دردها بدون توجه به علت اصلی آن غیر ممکن است. ذیلا" به صورت خلاصه به شایع ترین
علل درد شانه می پردازیم.
آرتروز مفصل AC:مفصل AC در حقیقت جزو مفصل شانه نیست ولی چون
نزدیک به این مفصل است و ممکن است درد آن با درد شانه اشتباه شود، در اینجا راجع به
آن بحث می شود.
مفصل AC از اتصال قسمتی از استخوان کتف با سراستخوان ترقوه تشکیل می
شود. آرتروز و آسیب این مفصل نسبتا شایع است ولی تشخیص آن نیاز به دقت و معاینه
کامل دارد که معمولا به علت صرفه جویی در وقت، انجام نمی شود!!!
آرتروز مفصل AC سبب درد در قسمت فوقانی یا قدامی ناحیه شانه می
گردد، اگربیمار دست خود را روی شانه مقابل بگذارد، دردش شدید می شود. درمان این
بیماری در مراحل اولیه ساده است ولی در صورت پیشرفت مشکل تر و پیچیده تر خواهد
شد.
آرتروز مفصل شانه: عبارتست از فرسایش غضروف مفصلی و کاهش فاصله مفصلی که
سبب درد مداوم مفصل شانه می گردد، این درد با فعالیت شدیدترمی شود و با استراحت
کاهش می یابد. بررسی های رادیولوژیک می توانند تشخیص را تائید کنند.
التهاب تاندون های شانه (تاندونیت کلاهک گرداننده شانه):
ضایعه شایعی است که در ورزشکاران و غیرورزشکاران دیده می شود.
این بیماری سبب درد در سمت عقب یا خارج شانه می گردد. درد بیمار
خصوصا با بالا بردن دست (مثلا تعویض لامپ) یا خوابیدن روی شانه مبتلا تشدید می
شود.
شانه منجمد (کپسولیت چسبنده): عبارتست از محدودیت پیشرونده درحرکات
مفصل شانه. گاهی علت آن مشخص است (مثلا کم کاری تیروئید، دیابت، شکستگی) و گاهی نیز
نمی توان علت آنرا مشخص کرد.این بیماری با درد مفصل شانه شروع می شود و بتدریج سبب
سفتی و محدودیت حرکات شانه می گردد. معمولا این بیماران نمی توانند کف دو دست خود
را به حالت دعا به هم بچسبانند.درمان بیماری مستلزم معاینه دقیق و تشخیص کامل است.
گاهی تجویز داروهای ضد التهابی ضروری است ولی فیزیوتراپی همیشه لازم است. در
فیزیوتراپی باید با ورزش های کاملا اختصاصی و تدریجی حرکات شانه را افزایش
داد.دررفتگی مکرر شانه (نا پایداری مفصل شانه): عبارتست از دررفتگی های مکرر مفصل
شانه. این دررفتگی ها ممکن است گذرا و لحظه ای (یک احساس دررفتگی و رفع دررفتگی) یا
دائم (که باید برای جا انداختن آن به پزشک مراجعه کرد) باشد.علل این بیماری مختلف
هستند، ممکن است یک ضربه سبب دررفتگی و آسیب ساختمان های نگهدارنده شانه شوند و
علیرغم جا انداختن، به علت آسیب این ساختمانها، دررفتگی های تکراری ایجاد شوند.
گاهی نیز هیچ ضربه شدیدی در سابقه بیمار وجود ندارد بلکه حرکات مکرردرطول زمان سبب
آسیب کلاهک چرخاننده شانه می گردد و ثبات شانه کاهش می یابد (مثلا ورزشکارانی که
پرتاب وزنه انجام می دهند یا کارگرانی که مکررا مجبور هستند از شانه خود استفاده
کنند).
بسیاری از بیماران از ضعف عضلانی، خصوصا در فعالیت هایی که باید دست
را بالاتر از شانه نگهدارند (مثلا لامپ عوض کردن) شکایت می کنند.
معاینه دقیق این بیماران بسیارمهم است، از تست های تشخیصی، خصوصا MRI
نیزمی توان استفاده کرد.
درمان بیماران شامل فیزیوتراپی تخصصی و در موارد شدید، جراحی است.
سایرعلل: بیماری هایی نظیر پلی میالژیا روماتیکا، فیبرومیالژی،
عفونت ها و روماتیسم مفصلی نیز می توانند سبب درد شانه شوند که در اینجا صحبتی از
آنها به میان نیامده است.
پیش زمینه
منظور از جابه جایی یا همان دررفتگی شانه خارج شدن
سر استخوان بازو از حفره، مفصلی شانه می باشد که نسبت به افراد عادی در ورزشکاران
بشدت شایع است. مفصل شانه شایعترین مفصل بدن است که دچار در رفتگی و جابجایی
میگردد. 96% موارد جابجایی در اثر ضربه ایجاد می شوند.جابجایی شانه می تواند به سمت
جلو، بالایا پائین یا عقب باشد که در 85% موارد سر استخوان بازو به سمت جلو جابه جا
می گردد.جابه جایی شانه 50-45% از موارد جابه جایی مفاصل بدن را تشکیل می
دهد.
آناتومی کاربردی
مفصل شانه از قرارگیری سربزرگ استخوان بازو داخل حفره گلنوئید استخوان
کتف بوجود می آید این مفصل توسط کپسول مفصلی پوشیده می شود. حفره مفصلی شانه توسط
دو لایه عضلات سطحی و عمقی پوشیده می شود لایه عمقی را عضلات گرداننده شانه (
Rotator cuff ) می سازند که 4 عضله کوچک می باشند که سبب چرخش به داخل و خارج مفصل
شانه می شوند و مفصل را از اطراف حمایت هم می کنند. تاندونهای این عضلات با کپسول
مفصل شانه در هم می آمیزند. لایه سطحی را عضله دلتوئید تشکیل می دهد.
منبع:وبلاگ پویا
دکتر لیلا بیدکی متخصص طب فیزیکی و توانبخشی