فلج بل یا فلج ایدیوپاتیک صورت

 

علائم

فلج بل ایجاد دفرمیتی در صورت می‌کند. یک فرد بالغ با شکایت از بیحسی مراجعه می‌کند. احساس پری یا تورم، درد یا تغییر در سایر حس‌ها در یک سمت صورت؛ لبخند کج، کشیدگی دهان به سمتی یا ضعف بدون‌قرینه عضلات صورت؛ چشم تحریک‌شده، خشک یا با اشک‌ریزش؛ آب‌ریزش از گوشه‌دهان، یا تغییر در شنوایی یا چشایی. معمولاً یکی دو هفته قبل یک بیماری ویروسی داشته است.

 

 

با نگاه اول می‌توان فهمید که بیمار هوشیار و اورینته است و فلج یکطرفه صورت دارد که یک سمت پیشانی را هم شامل می‌شود.

 

 

· معاینه‌فیزیکی اعصاب کرانیال و بالای گردن، و قدرت عضلات را انجام داده و هرگونه درگیری را مشخص کنید، و آیا درگیری یکطرفه یا دوطرفه است. از بیمار بخواهید تا پیشانی خود را چروک بیندازد، چشمانش را رویهم فشار دهد، لبخند بزند، گونه‌هایش را باد کند و سوت بزند، و بدقت صورت را از نظر عدم‌قرینگی مشاهده کنید.

 

ضایعات سنترال یا سربرال در پیشانی علامت ناچیزی دارند. اشک‌ریزش، توانایی بستن چشم‌ها، corneal dessication، شنوایی و چشایی را چک کنید. کانال گوش را از نظر وزیکولهای هرپتیک و پرده تمپان را از نظر علائم اوتیت مدیا یا کلستئاتوم معاینه کنید.

 

بیمارانی که همراه با فلج صورت دچار اوتیت مدیای حاد، بیماری گوش میانی چرکی مزمن، اوتوره یا اوتیت اکسترنال هم هستند باید توسط متخصص ENT دیده شوند.

· اگر قرنیه خشک است یا دراثر ناتوانی بیمار در ترشح اشک و بستن پلک آسیب دیده است، یک پچ روی آن گذاشته و ببندبد، اگر پچ لازم نیست، توصیه کنید عینک بزند و بطور مرتب درطول روز از قطره اشک مصنوعی استفاده کند و در شب پماد بزند.

 

· اگر سابقه‌ای از ضربه به سر می‌دهد، CTاسکن از سر بگیرید (شامل skull base) و شکستگیاستخوان تمپورال را رد کنید.

 

 درصورتیکه تشخیص واضح است و فلج عصب کرانیال ایدیوپاتیک بوده و علتی ندارد یا همراه با تروما، عفونت یا دیابت نیست، علائم را با یک دوره کوتاه‌مدت کورتیکواستروئید (مانند پردنیزون ۶۰mg qd، بعداز ۵ روز taper شود) درمان کنید.

· درصورت در دسترس بودن، یک نمونه خون برای تعیین تیتر فاز حاد بیماری لایم بفرستید. چون آختلال قابل درمانی است که می‌تواند بصورت نوروپاتی فاشیال تظاهر کند. درنواحیی که بیماری لایم اندمیک است، یک دوره ۱۰ روزه از تتراسیکلین یا داکسی‌سیکلین اندیکاسیون دارد.

 

· درصورتیکه علت واریسلا-زوستر است ( مانند گروه‌های وزیکول روی زبان) آسیکلویر و یا فام‌سیکلویر تجویز کنید.

acyclovir (Zovirax) 800mg q4h (five times a day, skip a dose at night) or famiclovir (Famvir) 500mg tid x7d

· به بیمار اطمینان دهید که ۸۰-۷۰% موارد فلج بل درعرض جند هفته کاملاً بهبود می‌یابد اما فالوآپ و معاینه مجدد را انجام دهید.

· درصورت وجود توده در سر یا سابقه هرگونه بدخیمی بیمار را به متخصص ارجاع دهید.

 

 

آنچه نباید انجام داد:

· سایر علل فلج فاشیال را که درمانهای متفاوتی دارند، فراموش نکنید. مانند CVA و توده‌های cerebellopontine angle (که معمولاً باعث ضعف در اندامها یا نقص اعصاب کرانیال مجاور می‌شود)، مولتیپل اسکلروز (که معمولاً دردناک نیست، حس چشایی درگیر نیست، و اغلب باعث افتالموپلژی داخل چشمی می‌شود)، سندرم رمزی‌هانت ( یا هرپس‌زوستر گانگلیون ژنیکولیت، و فلج).

 

· CT انجام ندهید، مگراینکه سابقه تروما یا علائم آتیپیک داشته باشد مانند سرگیجه، علائم نورولوژیک، یا سردرد شدید.

 

· در بیمارانی که بتدریج درعرض چندین هفته دچار فلج صورت شده‌اند یا فلج صورت بیش از ۳ماه است که موجود دارد، تشخیص فلج بل را نگذارید. این بیماران نیاز به ارزیابی‌های بیشتر توسط متخصص اعصاب یا ENT دارند.

 

 

فلج ایدیوپاتیک صورت بیماری شایعی است. و ۲۰نفر از هر۱۰۰۰۰۰نفر در سال مبتلا می‌شوند. گرچه بطورکلاسیک فلج بل را مربوط به ضایعه عصب فاشیال می‌دانند، و پزشکان سعی می‌کنند نشان دهند که این عصب در فشار قرار گرفته است، اما شایعترین شکایات مربوط به درگیری عصب تری‌ژمینال است.

 

مکانیسم آن احتمالاً دمیلینیشن متناوب چندین عصب در چند جای مختلف، ناشی از عفونت ویروسی است. شیوع آن در دیابتی‌ها و زنان حامله بیشتر است.

 

منبع : پزشکان ایران