تنگی کانال نخاعی کمری
چگونگی ایجاد تنگی کانال نخاعی کمری
تنگ شدن کانال نخاع به علت رشد استخوان و بافت های دیگر به داخل این کانال است و این رشد بافت های اضافی جزئی از روند پیری و مسن شدن است.
شروع این بیماری با پیر شدن دیسک بین مهره ای است. با افزایش سن، دیسک بین مهره ای محتوای آب خود را از دست داده و چروکیده و کوچک میشود. کاهش ارتفاع دیسک موجب میشود مهره ها به یکدیگر نزدیک تر شوند و این نزدیک شدن مهره ها دو مشکل را ایجاد میکند. یکی اینکه سوراخ یا دهانه ای که بین دو مهره مجاور هم و در دو طرف آنها قرار دارد تنگ میشود. این دهانه ها محل خروج ریشه های عصبی از نخاع هستند. پس به این اعصاب فشار وارد میشود. مشکل دیگر اینست که با نزدیکتر شدن مهره ها به هم فشار بیشتری به مفاصل بین مهره ها وارد میشود که آنهم به نوبه خود موجب آرتروز و سائیدگی مفصل میشود.
  |
کانال
نخاعی
طبیعی
کانال نخاعی تنگ شده
هر
مفصلی که سائیده میشود شروع به ساختن استخوان های اضافه در اطراف خود میکند.
همچنین لیگامان های اطراف مفصل هم کلفت تر میشوند. مفاصل بین مهره ای هم همین کار
را میکنند. این استخوان های اضافی و لیگامان های کلفت شده هم دهانه بین مهره ای و
هم کانال نخاع را تنگ تر میکند. مجموعه این عوامل موجب افزایش فشار بر روی ریشه
های عصبی میشوند که در حال خروج از نخاع هستند. در بعضی افراد کانال نخاعی بصورت
مادرزادی تنگ است. این وضعیت در مردان بیشتر دیده میشود و علائم آن معمولاً در
سنین 50-30 سالگی بروز میکند.
علل تنگی کانال نخاع
- پیر شدن ستون فقرات بر اثر افزایش سن
- کلسیفیکاسیون یا رسوب کلسیم بر روی تاندون ها و لیگمان های مختلف: رسوب کلسیم باعث ضخیم و سفت شدن تاندون ها و لیگمان ها می شود.
- تشکیل اوستئوفیت (زایده استخوانی با بیرونزدگی رویشی استخوان(
- رشد استخوانگونه لبه های مهره ها و مفاصل بین مهره ای
- لغزش مهره ها روی یکدیگر
- تروما، مثلا بر اثر ضربه های مکرر و متوالی یا تصادفات
- عفونتها
- بیماری استئوآرتریت
- ناهنجاریهای مادرزادی
- اختلال در وضعیت مفاصل بین مهرهای پشتی
هنگام خم کردن تنه به طرف جلو، فشار از روی ریشههای اعصاب نخاعی برداشته میشود و به همین دلیل درد ناشی از تنگی کانال نخاع کاهش می یابد
علائم تنگی کانال نخاعی
کمردرد در زمان نشستن و یا خم شدن رو به جلو
کرختی یک یا هر دو پا، باسن و یا ساق پاها
خواب رفتگی، احساس سوزش، سوزن سوزن شدن و حتی خارش پاها، باسن و یا ساق پا
خستگی زودرس
احساس ضعف و لنگیدن پاها (لنگش عصبی) : تفاوت لنگش عصبی از لنگش عروقی ناشی از نارسایی عروق خونی این است که در موارد عروقی، ایستادن و توقف کردن برای برطرف شدن علائم کافی است، اما در موارد نخاعی، فرد حتما باید خود را به جلو خم کند و یا به حالت چمباتمه بنشیند تا احساس بهبودی کند.
درمان تنگی کانال نخاع
به خاطر داشته باشید که برطرف شدن درد، هدف اصلی درمان در این بیماران نیست. در فیزیولوژی بدن، درد یک مکانیسم هشدار دهنده مهم است و به معنی وجود یک مشکل زمینه ای می باشد. به همین دلیل برطرف کردن درد، بدون حل مشکل اصلی می تواند در درازمدت فاجعه آمیز باشد، چرا که موجب پیشرفت بدون سروصدای بیماری زمینه ای خواهد شد.
اغلب مبتلایان به تنگی های نسبی کانال نخاعی، خصوصا در صورتی که زود تشخیص داده شوند، بوسیله روش های غیرجراحی قابل درمان هستند. اما در موادی که این تنگی بدتر و شدیدتر شود، نیاز به جراحی بیشتر خواهد بود .پس مراجعه دیرهنگام بیمار به پزشک متخصص و عدم تشخیص به موقع بیماری می تواند عواقب بدی برای شخص در پی داشته باشد.
در چه صورت جراحی لازم می شود؟
در صورتی که روش های بالا نتوانند طی مدت 4 تا 6 هفته مشکلات بیمار را بهبود قابل توجهی بخشند، و یا اینکه علائم زیر دیده شوند، باید جراحی انجام شود:
- ضعف حرکتی
- اختلال در دفع ادرار و مدفوع
- کاهش قدرت عضلانی ناشی از فشار بر ریشه های عصبی
- تنگی های شدید کانال نخاعی (در MRI بیمار وجود داشته باشد)
- توانایی راه رفتن بیمار در حد قابل توجهی کاهش یابد و مجبور باشد برای طی مسافتی کوتاه، مرتبا خود را به جلو خم کند و یا بنشیند.
در موارد بالا، باید به صلاحدید جراح اعصاب و یا جراح ستون فقرات، به آزاد سازی نخاع از طریق جراحی فکر کرد. نتایج حاصل از جراحی تنگی نخاع در 50 درصد موارد رضایتبخش بوده است.
دکتر لیلا بیدکی متخصص طب فیزیکی و توانبخشی