پاره شدن دیسک طبق آمارهای موجود در خانمها بیشتر است و معمولا در قسمت چپ دیده میشود. طرز نشستن، راه رفتن و خوابیدن و نوع بلند کردن اجسام و حمل آنها در ایجاد دیسک کمر بسیار موثر میباشد. به عنوان مثال اگر میخواهیم کتابی را با خود حمل کنیم، هر چه به بدن نزدیکتر نگه داریم فشاری که به دیسکها وارد میآید کمتر خواهد بود و هر چه دورتر نگه داریم و یا در حالت دولا شدن به سمت جلو، مخصوصا در حالت چرخش، جسم سنگینی را حمل یا جا بهجا کنیم مانند جا بهجایی گلدان، امکان آسیب رسیدن به به این قسمتها بیشتر مییاشد. بنابراین باید سعی شود از این نوع حرکات خودداری شود و اگر مجبور باشید که چیزی را از زمین بلند کنید حتما زانوها را خم کرده و با خم شدن هر دو زانو، آن جسم را کاملا نزدیک به بدنتان بردارید.
بیماری دیسک کمر بیشتر در چه افرادی دیده میشود؟
بیماری دیسک کمر معمولا از دهه سوم به بعد ایجاد میشود، البته در زنان جوان، دیسک جوانی هم دیده میشود، ولی بسیار نادر است. قابل ذکر است که دیسک جوانی در مهرههای کمر ایجاد نمیشود و در مهرههای پشتی (قسمت بالای مهرههای کمری) در اثر ضربه اتفاق می افتد و با توجه به اینکه در حدود سن20 سالگی پدیده پیر شدن برای دیسک وجود ندارد و به اصطلاح دژنره نشده است و از سن 20 سالگی به بعد کم کم آب دیسکها کم میشود و امکان شکننده شدن آنها و ترکهای موجود بیشتر میشود. هر چه سن بالاتر رود، احتمال پیدا شدن دیسک زیادتر میشود.
عوامل ژنتیکی نیز در پیدایش دیسک مطرح میباشد که در مواردی ممکن است تاثیرگذار باشد.
علایم بیرون زدگی یا پارگی دیسک کمر
معمولا بیماری دیسک کمر با درد در ناحیه کمر شروع میشود. در مراحل اولیه این درد فقط در کمر ایجاد میشود و به جاهای دیگر زیاد انتشار نمییابد و اگر به آن توجه نشود و این فشارها ادامه پیدا کنند، به علت این که قسمت مرکزی مهرهها بیرون زدگی پیدا میکند و روی ریشه عصب فشار میآورد، آزردگی ریشه عصب به وجود میآید و به دنبال آن درد و سایر عوارض ایجاد میشود. این درد می تواند به باسن، پشت پا تا پایین پا و زانوها و مچ پا و حتی انگشتان امتداد باید قسمتهای درگیر و میزان و نوع درد و انتشار آن به سطحی که دیسک در رفته است و به محل فشار روی ریشههای عصبی بستگی دارد.
تشخیص بیرون زدگی یا پارگی دیسک کمر
تشخیص در مرحله اول با شرح حال گرفتن از بیمار و معاینه دقیق همراه میباشد و در معاینه از روشهای مختلف استفاده میشود که شامل معاینه رفلکسها و معاینه حس و حرکت و حساسیتهای موضعی و مانورهای خاص میباشد. این معاینات معلوم میکند که این دیسک فشار را به ریشههای عصبی وارد میکند یا نه. در مراحل بعدی تشخیص با پاراکلینیک میباشد که معمولا شامل آزمایشات مختلف و رادیوگرافی است.
MRI بهترین روش تشخیص میباشد. با دستگاه
MRI نه تنها سطح در رفتگی دیسک، بلکه میزان در رفتگی و میزان فشار وارده به عصب را نیز میتوان اندازهگیری کرد و مجموعهی اعمال بالا به پزشک نشان میدهد که آیا بیمار نیاز به عمل جراحی دارد یا نه، و آیا بیمار با روشهای درمانی غیر تهاجمی مانند فیزیوتراپی و دارو درمانی قابل درمان است یا خیر.
دکتر لیلا بیدکی متخصص طب فیزیکی و توانبخشی