آپاندیس چیست
محل قرارگیری آپاندیس از روی بدن، پایین شکم، سمت راست و از داخل بدن در محل اتصال روده باریک به روده بزرگ است. آپاندیس یک زائده طبیعی در بدن به شمار می آید و کارایی آن خیلی شناخته شده نیست. موضوع نگران کننده در اصل، آپاندیسیت یا التهاب آپاندیس است. داخل آپاندیس یک مجرای باریک وجود دارد. اگر این مجرا به هر دلیلی بسته شود، ترشحات در پشت آن جمع می شوند و از آنجایی که معمولا در داخل روده ها فلور میکروبی وجود دارد، رشد میکروب های بیماری زا در این قسمت بالا می رود و علائم آپاندیسیت را ایجاد می کند.
علت انسداد مجرای آپاندیس
* به وسیله مواد مدفوعی، انگلها و یا رشد بیش از حد سلولهای دهانهی آپاندیس.
* بزرگ شدن بافت لنفاوی دیواره آپاندیس در اثر عفونت در دستگاه گوارش یا در نقاط دیگر بدن.
* بیماریهای التهابی روده مانند کرون و کولیت اولسروز.
* وارد شدن آسیب و تروما به شکم.
علائم آپاندیسیت
جزئیات درد شکمی در تشخیص آپاندیسیت بسیار کمک کننده است. درد ناگهانی شکم معمولا اولین علامت است. درد ممکن است در قسمت پایینی شکم در سمت راست باشد اما ممکن است درد به صورت ناراحتی مبهمی در وسط شکم احساس شود و سپس به سمت راست و پایین منتقل شود. درد احتمالا طوری است که فرد قبلا تجربهی چنین دردی را نداشته است، ظرف چند ساعت بدتر میشود و با راه رفتن، نفس کشیدن و سرفه یا عطسه بیشتر میشود. تب خفیف و تورم شکمی نیز ممکن است وجود داشته باشند. البته هر دردی در شکم نشانهی آپاندیسیت نیست اما شما باید هر درد شکمی را که ادامه پیدا میکند و مخصوصا اگر همراه با از دست دادن اشتها، تهوع، استفراغ و تب باشد جدی بگیرید و به پزشک مراجعه کنید. تا زمانی که پزشک مشکل شما را تشخیص نداده باید از هر گونه خوددرمانی مانند مصرف مسهلها یا انجام تنقیه اکیدا خودداری کنید. علایم آپاندیسیت متغیر و متفاوتند و میتوانند علایم بیماریهایی مانند انسداد روده، بیماریهای التهابی روده، بیماری التهابی لگن و سایر بیماریهای زنان، یبوست و برخی بیماریهای دیگر را تقلید کنند.
آپاندیسیت چگونه تشخیص داده میشود
تشخیص آپاندیسیت بیشتر بالینی است و در صورتی که علایم واضح باشند ممکن است پزشک تصمیم به جراحی فوری بگیرد زیرا در صورت تاخیر خطر افزایش مییابد. در صورت نیاز پزشک برای تشخیص از آزمایش، عکس رادیوگرافی، سونوگرافی و حتی لاپاروسکوپی استفاده میکند. آزمایش ویژهای برای تشخیص قطعی وجود ندارد اما آزمایش خون و شمارش گلبولهای سفید کمک کننده است. عکس رادیوگرافی شکم در تشخیص آپاندیسیت بیشتر برای رد سایر عوامل درد شکمی گرفته میشود.
لاپاروسکوپی یک روش تشخیصی درمانی است که در آن وسیلهای شبیه تلسکوپ از طریق یک برش کوچک در دیوارهی شکم وارد شکم میشود. این وسیله دارای دوربینی کوچک و مخصوص است و کمک میکند که پزشک بتواند مستقیما اعضای درون شکم را ببیند و اگر علت درد شکم آپاندیسیت باشد، آپاندیس فورا از بدن خارج میشود. اگر شواهدی از تشکیل آبسه باشد برای کاهش عفونت باید آنتی بیوتیک قبل از عمل جراحی استفاده شود.
آپاندیسیت چگونه درمان میشود
اگر پزشک به آپاندیسیت شک کند ممکن است بدون انجام تستهای دیگر جراحی را توصیه کند. جراحی سریع خطر پاره شدن آپاندیس را کاهش میدهد. به جراحیای که برای درمان آپاندیسیت انجام میشود آپاندکتومی گفته میشود. این جراحی به دو روش لاپاراسکوپی و لاپاراتومی انجام میشود که روش اول جدیدتر است. خطر عمل جراحیای که برای برداشتن آپاندیس انجام میشود نسبتا کم است و بیمار کمتر از یک هفته در بیمارستان میماند و میتوان انتظار داشت که طی سه هفته به حالت قبلی و طبیعی برگردد. اگر جراحی با لاپاروسکوپی انجام شود و شرایط بیمار خوب باشد ممکن است بیمار بتواند 24 ساعت بعد از عمل به خانه برگردد. اما اگر آپاندیس پاره شده باشد بیمار باید مدت زمان زیادی را در بیمارستان بماند و البته خطر عوارض نیز زیاد خواهد بود. در مواردی ممکن است حال بیمار وخیم باشد و به مراقبتهای ویژهای نیاز داشته باشد. در این موارد برای بازگشت فرد به زندگی عادی خود ممکن است 2-3 ماه زمان نیاز باشد. در برخی از موارد نیز جراح با آپاندیس سالم مواجه میشود. در این موارد نیز آپاندیس را برمیدارند تا احتمال رخ دادن آپاندیسیت وجود نداشته باشد. همچنین ممکن است جراح با علل دیگری برخورد کند و طی جراحی آنها را برطرف کند. با برداشته شدن آپاندیس دیگر خطر ایجاد مجدد آپاندیسیت وجود ندارد.
دکتر لیلا بیدکی متخصص طب فیزیکی و توانبخشی